 |
| |
پنجشنبه 13 اسفند 1388 18:37:40 تعداد بازديد: 407 شناسه خبر: 2290 بخش: اجتماعی نسخه چاپي گیلان ، نیازمند موزه های تخصصی
|
با نگاهی به میراث برجای مانده در " خطه شمالی ایران " به وضوح می توان آثار و بقایایی از هزاره های چهارم و پنجم پیش از میلاد تا قرون اخیر ، مشاهده کرد .
تپه های باستانی مارلیک ، کلورز (kaloraz ) و جمشیدآباد در رودبار ، محوطه های باستانی آق اولر در تالش و تپه های باستانی املش از برجسته ترین مناطق باستان شناسی گیلان و ایرانند که پیشینه آنان به چهار و پنج هزار سال پیش از میلاد برمی گردد .
بقایا و بناهای دوران های تاریخی پس از اسلام هم در گیلان کم نیستند بطوریکه آثار برجای مانده از این دوره ازقبیل مسجد اسپی مزگت (spimazget) یا مسجد سفید در تالش دژ تاریخی قلعه رودخان در فومن ، انواع کاروانسراها ، زیارتگاه ها و عمارت های تاریخی گویای تلفیق هنر ایرانی با آموزه های اسلامی است که امروز از آنها به عنوان نماد های فرهنگ غنی مردم گیلان یاد می شود.
دریک تئوری کلی نگاهداشت میراث باستانی و تاریخی ، معرفی و بازشناسی آنها و نیز آشنا کردن همه به ویژه نسل جوان با این میراث ها در تقویت هویت ایرانی و اسلامی بسیار موثر است کاری که بخش مهمی از آن از کار ویژه های موزه هاست ، با این وصف بررسی ها نشان می دهد گیلان در زمینه بهره مندی از موزه های تخصصی در زمینه میراث باستانی و تاریخی اش با کمبود های فراوانی روبروست.
براساس اعلام سازمان میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری گیلان هم اکنون 10 موزه در مناطق مختلف استان دایر است که ازاین تعداد فقط چهار موزه به حفظ و نمایش میراث باستانی و تاریخی گیلان اختصاص دارد و بقیه موزه ها در حوزه اختیارات دیگر دستگاه های دولتی است و کار ویژه هایی دیگر دارند .
براساس اعلام این سازمان موزه تاریخ تحقیقات شیلات گیلان در بندرانزلی ، موزه آبزیان دانشکده عالی علمی – کاربردی میرزاکوچک خان رشت ، موزه حیات وحش پرندگان و حشرات دانشگاه گیلان ، موزه تاریخ طبیعی گیلان در اداره کل حفاظت محیط زیست استان ، موزه های مردم شناسی و حیات وحش شهرک تاریخی ماسوله و موزه نظامی بندرانزلی ازجمله موزه هایی هستند که خارج از مدیریت سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری گیلان فعالیت می کنند و طبق کار ویژه برای موضوعات تاریخی تدارک نشده اند.
در برخی از این موزه ها بازدید عموم آزاد نیست و در برخی دیگر بازدید نیازمند هماهنگی است.
نکته مهم و جالب اینکه در4موزه ای که سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری گیلان اداره آنها را برعهده دارد ، آثار باستانی و تاریخی گیلان در کنار دیگر میراث های فرهنگی و بوم شناختی این استان از جمله آثار مردم شناسی و حتی جانورشناسی نگهداری می شوند .
ازسوی دیگر به علت کمبود فضا، موزه های میراث فرهنگی ناچارند آثار باستانی و تاریخی خود را براساس نوبت بندی طولانی مدت ، راهی ویترین ها کنند.
رییس موزه رشت دراین زمینه میگوید هم اکنون حدود 15 هزار شی باستانی ، تاریخی و اثر فرهنگی در خزانه موزه رشت نگهداری می شود اما امکان نمایش فقط 2 تا 3 هزار شی در ویترینها و جایگاههای این موزه وجود دارد.
نسـرین قوامی گفت به علت محدودیت فضا موزه رشت به ناچار اشیائ موجود هر6 ماه یکبار با اشیــائ داخل خزانه تعویض می شود تا شرایط بازدید همه آثار فراهم شود.
وی می گوید اگر فردی علاقه مند باشد همه اشیا و آثار باستانی و تاریخی موجــود در موزه رشت را ببیند در شرایط کنونی دست کم باید سه سال منتظر باشد تا اشیائ داخل ویترین ها و جایگاه ها تعویض شود.
رییس موزه رشت افزود جابجایی مداوم اشیائ باستانی و تاریخی و رفت و آمد پی در پی این اشیاء بین مخزن و ویترین آسیب پذیری آنها را بیشتر می کند و از نظر تخصصی خطرناک است و می تواند لطمات جدی به آثار تاریخی وارد کند.
شهین آرزومند از کارشناسان سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری گیلان نیز گفت واقعیت این است که موزه های موجود در گیلان از نظرتعداد و کیفیت شرایط مطلوبی ندارند بطوریکه موزه شهر رشت که مهمترین موزه گیلان محسوب می شود با محدودیت فضا روبروست و نمی تواند شرایط نمایش همه آثار تاریخی و باستانی موجود در خزانه اش را برای بازدیدکنندگان فراهم کند.
ازسوی دیگر به عقیده کارشناسان میراث فرهنگی موزه ها فقط مکان هایی برای نمایش عمومی اشیائ باستانی و تاریخی نیستند بلکه بازسازی و مرمت این اشیاء و نیز برگزاری کلاس های آموزشی و دست آخر فراهم کردن امکانات پژوهشی برای محققان نیز از وظایف موزه هاست این درحالیستکه موزه های گیلان حتی در داشتن فضای مناسب برای نمایش اشیاء هم با مشکلات بزرگی دست و پنجه نرم می کنند.
مسئول بخش موزه های سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری گیلان شرایط و امکانات موزه های این استان را درمقایسه باشرایط علمی پذیرفته شده ازسوی سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی وگردشگری کشور بسیار نامناسب توصیف کرد و گفت واقعیت این است که با توجه به معیارهای این سازمان نیز نمی توان موزه های گیلان را موزه بحساب آورد.
مهدی میرصالحی با بیان اینکه در موزه های استان کمتر میتوان امکاناتی متناسب با معیارهای تعریف شده و علمی دید افزود در هر موزه دست کم باید فضای مناسب ویترین های استاندارد ، چینش موزون اشیاء و سالن هایی برای برپایی کلاس های آموزشی هنری و تخصصی وجود داشته باشد که موزه های گیلان هم اکنون فاقد این امکانات هستند .
این کارشناس موزه امکانات موزه مرکزی رشت را که یکی از مهمترین موزه های گیلان است و جزء موزه های رتبه2 کشور محسوب می شود بسیار ناچیز خواند و گفت با نگاهی به ویترین ها و جایگاه های موزه رشت می توان دریافت که هیچگونه سنخیتی میان اشیاء و آثار به نمایش گذاشته شده در این موزه وجود ندارد بطور مثال یک پرنده وحشی در کنار ویترین اشیای باستانی به نمایش درآمده است در حالیکه ویترین های موزه باید با هارمونی خاص و انطباق تاریخی اشیاء چیده شوند.
او درخصوص علت کمبود فضای فیزیکی در حوزه میراث فرهنگی گیلان گفت طبق قانون سازمان میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی به هیچ وجه نمی تواند در زمینه ساخت بناهای جدید برای جبران کمبود فضای فیزیکی اش اقدام کند و تنها راه ممکن برای رفع این مشکل تجهیز بناهای موجود است.
البته کمبود تعداد موزه ها و نیز کاستی های آنها موضوعی است که مردم هم به آن توجه دارند.
عباس نورانی یکی از بازدیدکنندگان موزه رشت گفت در این موزه اشیائ ارزشمند و جالبی نگهداری می شود که بازدید از آنها غرور آفرین است اما نا هماهنگی بین ویترین ها و چینش اشیاء سبب سردرگمی است.
مهین ثابت یکی دیگر از بازدید کنندگان موزه مرکزی رشت نیز گفت کمبود فضا در موزه رشت کاملا مشهود است.
جا دارد مسئولان با توجه به پیشینه غنی تاریخی گیلان به فکر تاسیس موزه های جدیدتر و تخصصی در گیلان باشند تا مردم این استان را فقط به سرسبزی طبیعتش نشناسند.
حسن آقایی شهروند بندر عباسی نیز در موزه رشت گفت کارشناس ارشد تاریخ هستم و با توجه به شناختی که از تاریخ درخشان گیلان دارم فکر می کنم مسئولان باید دست کم در شهرستان هایی چون رودبار ، لاهیجان املش و تالش که از نظر باستان شناسی و تاریخی آثار مهمی را در خود جای داده اند به فکر تاسیس موزه باشند.
و اما سرپرست سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری گیلان هم گفت با توجه به آثار و اشیای تاریخی موجود در استان و وجود انواع بناها و مناطق باستانی باید هر یک از16 شهرستان گیلان دست کم یک موزه داشته باشد.
امید عزیزی در این مورد از تصویب طرح تاسیس 4موزه در سفرهای استانی هیات دولت به گیلان خبرداد و گفت در هر2 سفر رییس جمهور به گیلان این موضوع طرح و تصویب شده است که افتتاح موزه شهرستان رودبار تا پایان سال 88 از نتایج این تصمیمات است .
وی افزود البته با توجه به قانون ممنوعیت ساخت سازه های جدید ، برای استقرار موزه ها ، سازمان میراث فرهنگی ، برای تاسیس 4موزه یاد شده از مکان های باستانی و تاریخی موجود بهره خواهد برد.
سرپرست سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری گیلان افزود در راستای اجرای این مصوبه ها قرار است یک موزه در تالش ، یک موزه در مجموعه میدان شهرداری رشت و یک سایت موزه روباز در منطقه باستانی بویه(booyeh) املش نیز تاسیس شود و در دیگر مناطق گیلان نیز از طریق ساخت موزه های مشارکتی تلاش می کنیم آثار فرهنگی مناطق مختلف را در همان منطقه حفظ و برای بازدید عموم آماده کنیم.
امید عزیزی افزود تاکنون برای تاسیس موزه روباز بویه 2 میلیارد ریال از اعتبارات سازمان میراث فرهنگی اختصاص یافته و برای موزه شهرستان رودبار نیز یک میلیارد ریال اعتبار پیش بینی شده است.
مسئول اعتبارات سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری گیلان گفت سازمان میراث فرهنگی طرح ایجاد موزه های مشارکتی را تهیه کرده است و بر اساس آن اگر بخش خصوصی یک ساختمان تاریخی(که تحت تملک مالکیت خصوصی باشد) در اختیار میراث فرهنگی قرار دهد این سازمان بطور مشارکتی در آن موزه ایجاد می کند و در آمدهای آن نیز متعلق به مالک آن ساختمان خواهد بود.
سلمان شاه محمدی افزود بر اساس این طرح تاکنون یک موزه در شهرک تاریخی ماسوله راه اندازی شده است.
وی می گوید هم اکنون در هر16 شهرستان گیلان ساختمان های تاریخی برای تاسیس موزه وجود دارد اما مالکان آنها کمتر تمایل دارند برای ایجاد موزه مشارکت کنند چرا که ارزش تجاری ساختمان هایشان به مراتب بیشتر از در آمدهایی است که ممکن است از طریق موزه شدن این ساختمان ها نصیبشان شود.
کوتاه سخن اینکه موزه ها یکی از بهترین راههای حفظ میراث های کهن جوامع وانتقال فرهنگ و هویت جمعی است بی شک گیلان هم با توجه به تاریخ درخشانش به داشتن موزه هایی تخصصی و متناسب با توانمندی های تاریخی اش نیازمند است و وضعیت فعلی ، به هیچ وجه متناسب آنچه که باید باشد نیست.
اگرچه تلاش و همت بیشتر دولت درزمینه تاسیس موزه های جدید، اقدامی ضروری به نظرمی رسد اما بی شک تقویت فرهنگ عمومی در زمینه پرهیز از نگاه اقتصادی به مقوله فرهنگ و مشارکت در ساز وکار تاسیس موزه های مشارکتی ، اقدامی مناسب ارزیابی می شود.
البته با توجه به مشکل عمومی موزه ها درزمینه کم بودن بازدید مردم و در نتیجه کمی درآمد ، دولت باید دست کم درآمد ثابتی را برای کسانیکه مایل اند در زمینه تاسیس موزه با سازمان میراث فرهنگی مشارکت کننـد در نظر بگیرد ، این کار انگیزه های مشارکت در این امر فرهنگی بیشتر را بیشتر می کند.
خوب است مسئولان به این موضوع توجه کنند که ساخت موزه های جدید هزینه های فراوانی دارد که با اختصاص درصدی از آنها به تضمین درآمد ثابت موزه های مشارکتی و پرداخت آن به ساکنان اماکن تاریخی ، می توان هم در این هزینه ها صرفه جویی کرد و هم در کنار حفظ این بناها و اماکن ، فضای موزه ای مناسبی هم در اختیار مردم قرار داد .
/ واحدمرکزی خبر
|
|
نظرات شما در مورد اين خبر
|
|  |
|
|
