افزايش جمعيت و نياز به غذا در كنار كاهش جمعيت آبزيان، امروزه آبزي پروري را در جهان به صورت يك ضرورت نمودار ساخته است.

با توجه به مطالعات انجام گرفته توسط دانشمندان ، ميزان ذخاير آبزيان در درياها و اقيانوس‌ها حدود ‪ ۲۴۰‬ميليون تن برآورد شد كه ميزان صيد مجاز آن ‪ ۸۰‬ميليون تن است.

در چنين شرايطي صاحبنظران معتقدند حتي در صورت جلوگيري از صيد بي‌رويه و ساير عوامل تهديدكننده جمعيت آبزيان و ثابت نگه داشتن ذخاير آبزيان ، آبزيان موجود پاسخگوي نيازهاي رو به رشد جمعيت جهان نيست.

از اين رو آبزي‌پروري به عنوان تنها گزينه در ‪ ۳۰‬سال اخير در دنيا رشد قابل ملاحظه‌اي نموده است .

* سابقه آبزي‌پروري در ايران و گيلان
گفته مي‌شود كه آبزي پروري سنتي در كشورمان داراي يك سابقه سه هزار ساله و آبزي پروري علمي و جديد داراي سابقه ‪ ۸۵‬ساله است.

رييس پژوهشكده آبزي‌پروري در اين‌باره به ايرنا گفت: از سال ‪ ۱۳۰۱‬در گيلان تكثير و آزادسازي ماهي توسط مراكز تحقيقاتي شروع شد و به‌جرات مي‌توان گفت ،اغلب ماهياني كه امروز به وسيله صيادان گيلاني صيد مي‌شود حاصل كار همين مركز بوده است.

* ميزان توليد آبزيان در ايران و گيلان
ميزان آبزيان به دست آمده در سال ‪ ۱۳۸۴‬اعم از صيد در آبهاي شمال و جنوب و آبزي پروري در سال ‪ ۱۳۸۴‬حدود ‪ ۵۲۳‬هزار تن بود كه سهم آبزي پروري در اين بين ‪ ۱۳۴‬هزار تن است.

با اين ميزان توليد ايران در رتبه بيست و پنجم و از نظر نرخ رشد با ‪ ۱۳/۶‬درصد در رتبه اول جهان قرار دارد.

از توليد كل آبزيان پرورشي كشور، ماهيان گرمابي به‌دليل ويژگي‌هاي خاص و سهولت پرورش حدود ‪ ۷۳‬هزار تن، ماهيان سردآبي ‪ ۳۵‬هزار تن ، ميگوي پرورشي حدود چهار هزار تن و ساير منابع آبي ‪ ۲۲‬هزار تن را به خود اختصاص داده است.

گيلان سالانه حدود ‪ ۲۳‬هزار تن توليد ماهيان گرمابي و سردآبي دارد.

* چالشهاي آبزي‌پروري
رييس پژوهشكده آبزي پروري بي‌توجهي به دستاوردهاي علمي را موجب پايين بودن سطح توليد و هرز رفتن سرمايه‌ها در اين بخش عنوان كرد.

وي متذكر شد: متوسط ميزان توليد در واحد سطح ماهيان گرمابي سه تن در هكتار و سردآبي ‪ ۱۵‬كيلو در مترمربع است كه اين رقم پايين بوده و بايد در گرمابي به بيش از شش تن و در سردآبي به ‪ ۳۰‬كيلوگرم در مترمربع افزايش يابد.

به گفته وي روش نامناسب كوددهي در پرورش ماهيان گرمابي سبب افزايش رسوبات و كاهش عمق استخر مي‌شود.

مهدي نژاد متذكر شد صيد در يك زمان مشخص و كوتاه و انباشت و تراكم ماهي در بازار سبب كاهش قيمت آن در بازار و در نتيجه بي‌رغبتي پرورش‌دهندگان براي ادامه كار مي‌شود.

رييس پژوهشكده آبزي پروري همچنين توسعه ناچيز مكانيزاسيون در آبزي پروري و بي‌توجهي به فراوري آبزيان و تنوع غذايي از گوشت آبزيان را از ديگر چالشهاي پيش روي آبزي پروري در كشور عنوان كرد.

*فرصتها
گيلان با مساحت ‪ ۱۴‬هزار و ‪ ۷۱۱‬كيلومتر مربع و در اختيار داشتن تالاب‌ها ، آبگيرهاي طبيعي و آب بندانهاي مصنوعي ، شرايط آب و هوايي مناسب و همچنين مراكز تكثير و پرورش ماهي متعدد دولتي و خصوصي از قطبهاي مهم شيلاتي كشور محسوب مي‌شود.

به گفته مهدي‌نژاد وجود ‪ ۱۲‬هزار هكتار آب‌بندان فرصت خوبي است كه مي‌توان با سرمايه‌گذاري و ايجاد تمهيدات لازم توليد ماهيان گرمابي را به دو برابر توليد فعلي استان افزايش داد.

به گفته وي امكان افزايش توليد در واحد سطح با استفاده از روشهاي خيلي ساده و ارزان قابل اجرا است .

وجود ‪ ۲۳۰‬هزار هكتار مزارع برنج از ديگر فرصتهاي موجود براي افزايش آبزي پروري در گيلان است.

افزايش تنوع گونه‌هاي پرورشي با استفاده از گونه‌هاي بومي از جمله ماهي سفيد ، خاوياري، آزاد و همچنين فراهم‌آوري بستر لازم براي ساير گونه‌هايي كه در جهان پرورش داده مي‌شود از جمله فرصتها براي توسعه آبزي‌پروري در كشور است.

به گفته وي با اين هدف امسال سه گونه كپور هندي وارد كشور شد كه پس از بررسي‌هاي لازم مي‌توان آنها را در چرخه توليد قرار داد.

رييس سازمان جهاد كشاورزي گيلان نيز در اين‌باره گفت: زماني فقط در تالاب انزلي ‪ ۱۲‬هزار تن ماهي صيد مي‌شد در حالي كه اكنون در كل استان صيد ماهيان استخواني به ‪ ۱۰‬هزار تن كاهش يافته است.

"سيدنصير سيدمحمدي" خاطرنشان كرد: در اين شرايط بديهي است كه راهي نداريم جز اينكه وارد بحث آبزي پروري شويم.

وي وجود ‪ ۲۳۰‬هزار هكتار مزارع برنج را كه نيمي از سال به‌صورت بلااستفاده است ، فرصت خوبي براي آبزي پروري دانست .

سيد محمدي متذكر شد: كشت توام (برنج و ماهي) نيزامكان خوبي براي افزايش كميت و كيفيت محصولات كشاورزي و پروتئيني فراهم مي‌كند.

وي همچنين تصريح كرد: بايد توجه خود را به افزايش توليد در واحد سطح معطوف كنيم.

قائم مقام مديركل شيلات گيلان نيز در اين‌باره اظهار داشت: محدوديت ذخاير موجود در دريا به همراه صيد بي‌رويه، ورود آلاينده‌ها و افزايش جمعيت و نياز به غذا، آبزي‌پروري را به صورت يك ضرورت در آورده است.

"هادي رفيعي" با اشاره‌به‌اين كه‌ميانگين مصرف ماهي در كشور هفت كيلوگرم است كه بايد به ‪ ۱۳‬كيلوگرم برسد، تصريح كرد: چارچوب سياستهاي شيلات افزايش مصرف ماهي به عنوان غذاي سلامتي در جامعه است و براي تحقق اين امر راهي جز آبزي‌پروري وجود ندارد.

وي متذكر شد: خوشبختانه درگيلان شرايط براي تكثير و پرورش ماهيان گرمابي و سردآبي وجود دارد.

به گفته وي حدود ‪ ۲۱‬هزار تن ماهي گرمابي و يكهزار و ‪ ۲۰۰‬تن سردابي در سال در گيلان توليد مي‌شود كه به سرعت نيز در حال افزايش است.

رفيعي خاطرنشان كرد: شيلات هم‌اكنون بحث ماهي‌دار كردن آب بندانها را دنبال مي‌كند و براي اين كار بچه‌ماهي مجاني در آب بندانها ريخته و مراقبت از آن را به اهالي روستا واگذار مي‌كند.

قائم‌مقام شيلات گيلان افزود: امسال ماهي‌دار كردن بيش از يك هزار هكتار از آب‌بندانهاي استان در تعهد ما است.

رييس پژوهشكده آبزي‌پروري نيز تاكيد كرد: با توجه به رشد جمعيت و نياز مردم به غذت، آبزي پروري نه تنها يك فرصت بلكه يك ضرورت است.

مهدي نژاد متذكر شد: با توجه به وجود دو هزار و ‪ ۷۰۰‬كيلومتر مرز آبي در شمال و جنوب كشور و همچنين وجود بسترهاي بالقوه‌براي توسعه‌صنعت آبزي‌پروري و ظرفيت‌هاي مناسب آب و خاك و نيروهاي متخصص و مستعد انساني امكان ارتقاي سطح توليد ماهيان گرمابي و سردآبي در كشور و گيلان وجود دارد.

استفاده از نتايج پژوهش‌ها در مزارع پرورش ماهي ، حمايت دولت و ارائه تسهيلات مناسب ،تامين غذا و داروي مورد نياز آبزيان پرورشي، تنوع گونه‌اي ، افزايش اطلاع‌رساني به مردم به‌منظور ترغيب آنان به توليد ماهي در مزارع ، آب‌بندانها و منابع آبي مناسب و كشت توام راه‌هاي افزايش توليد آبزيان در گيلان است.